Xây dựng Cổng dữ liệu mở, hướng tới nền tảng tri thức số quốc gia

Sáng 24/3, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Góp ý cho Cổng dữ liệu mở của VUSTA".

Hội thảo góp ý cho Cổng dữ liệu mở của VUSTA. Ảnh: VGP/Thu Giang
Hội thảo góp ý cho Cổng dữ liệu mở của VUSTA. Ảnh: VGP/Thu Giang

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một trong những nghị quyết trụ cột, được Tổng Bí thư Tô Lâm xác định là nền tảng để đưa Việt Nam cất cánh trong kỷ nguyên mới.

Thời gian qua, toàn hệ thống chính trị đã vào cuộc tích cực, thể hiện quyết tâm cao trong thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, yêu cầu đẩy mạnh triển khai nhiệm vụ này tiếp tục được khẳng định.

Triển khai các chủ trương lớn, VUSTA đã ban hành kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW và đang tích cực tổ chức triển khai. Đồng thời, Liên hiệp Hội đã xây dựng Đề án chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035.

Cùng với đó, VUSTA đang phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên triển khai hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp, góp phần số hóa văn bản, tăng cường kết nối, liên thông trong toàn hệ thống cũng như giữa Mặt trận với các cơ quan Đảng, Nhà nước ở Trung ương và địa phương. Một điểm nhấn quan trọng là VUSTA đang triển khai đề tài xây dựng Cổng dữ liệu mở VUSTA.

Hình thành “hạ tầng dữ liệu lõi” cho toàn hệ thống

Giới thiệu tổng quan về Cổng dữ liệu mở VUSTA, bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số cho biết, Cổng dữ liệu mở VUSTA là nền tảng kỹ thuật số tập trung, phục vụ mục tiêu số hóa và chia sẻ toàn diện kho dữ liệu khoa học – công nghệ của toàn hệ thống trên phạm vi quốc gia.

Hệ thống được xây dựng theo mô hình Open Data Portal chuẩn quốc tế, nhưng được tùy chỉnh phù hợp với đặc thù môi trường nghiên cứu khoa học và kỹ thuật tại Việt Nam. Đây là bước đi cốt lõi trong lộ trình chuyển đổi số của VUSTA, đặt nền móng cho hạ tầng dữ liệu lõi toàn hệ thống.

Theo PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ KH&CN), Cổng dữ liệu mở VUSTA sẽ mang lại 3 giá trị cốt lõi.

Về giá trị dữ liệu, hệ thống giúp tập trung, chuẩn hóa và “mở khóa” kho dữ liệu khoa học – công nghệ vốn đang phân tán ở hơn 500 hội thành viên và viện nghiên cứu, biến tài sản rời rạc thành nguồn tri thức chung có thể khai thác.

Đối với giá trị kết nối, Cổng dữ liệu mở trở thành nút liên thông giữa VUSTA với Cổng dữ liệu quốc gia, hệ thống học thuật quốc tế và cộng đồng công nghệ, qua đó hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu.

Cổng dữ liệu mở VUSTA cũng mang lại giá trị chính sách. Hệ thống góp phần cụ thể hóa Chương trình chuyển đổi số quốc gia và Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ giai đoạn 2021–2030, thể hiện vai trò tiên phong của VUSTA trong phát triển kinh tế số.

Theo ông Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam, để hệ thống vận hành hiệu quả, cần hội tụ ba yếu tố cốt lõi: Dữ liệu lớn, hạ tầng công nghệ hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo đó, việc xây dựng dữ liệu lớn đòi hỏi nguồn dữ liệu phong phú, được số hóa đầy đủ, có cấu trúc. Hạ tầng công nghệ phải đủ mạnh để lưu trữ, xử lý khối lượng dữ liệu lớn.

Đặc biệt, yếu tố con người đóng vai trò then chốt. Đội ngũ vận hành cần có trình độ chuyên sâu về công nghệ thông tin, quản trị dữ liệu, an ninh mạng để bảo đ toàn bộ vòng đời dữ liệu – từ thu thập, lưu trữ đến khai thác và bảo mật.

Một thách thức lớn khác là vấn đề bản quyền. Việc số hóa và chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ chặt chẽ quy định về sở hữu trí tuệ.

Ngoài ra, nguồn lực tài chính cũng là bài toán không nhỏ. Do đó, bên cạnh ngân sách nhà nước, cần đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của doanh nghiệp.

Từ thực tiễn, nhiều đại biểu cho rằng trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành tài nguyên chiến lược quốc gia, việc xây dựng Cổng dữ liệu mở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là bước chuyển quan trọng từ “lưu trữ dữ liệu” sang “tạo giá trị từ dữ liệu”.

Việc xây dựng Cổng dữ liệu mở cần có lộ trình phù hợp, triển khai từng bước, ưu tiên những nội dung trọng tâm thay vì cầu toàn ngay từ đầu.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Ảnh NGUYỄN ĐĂNG

Mở rộng cơ hội cho nhà khoa học trẻ

Để khoa học công nghệ phát triển đột phá, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của đất nước, không thể không quan tâm việc bồi dưỡng, khuyến khích các nhà khoa học trẻ. Giải quyết những điểm nghẽn, hoàn thiện cơ chế chính sách phù hợp là điều kiện cần thiết để thu hút người tài đến với khoa học.

Ông Trần Vân Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic khẳng định chip bán dẫn và AI là 'bệ phóng' sự nghiệp hàng đầu cho thế hệ trẻ tại Workshop "AI & Chip Bán dẫn - Nền tảng tương lai thông minh".

Nhân lực bán dẫn: Bài học từ Đức và khoảng trống của Việt Nam

Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế số toàn cầu, câu chuyện nhân lực không còn là vấn đề riêng của các quốc gia phát triển. Đối với Việt Nam, nơi dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn đang tăng nhanh, bài toán nguồn nhân lực ngày càng trở nên cấp thiết.

Mục tiêu đến năm 2030, nghiên cứu, làm chủ công nghệ thiết kế, tích hợp, chế tạo, thử nghiệm và đưa vào ứng dụng 6 sản phẩm công nghệ chiến lược. Ảnh minh họa

Tự chủ công nghệ AUV nghiên cứu biển

Khoa học-công nghệ phát triển giúp nhiều quốc gia biển trên thế giới đẩy mạnh nghiên cứu về tiềm năng tài nguyên biển trong vùng lãnh hải của mình, từ đó có những quyết sách chính xác và hiệu quả. Tầm quan trọng trong nghiên cứu, bảo tồn và khai thác tài nguyên biển đặt ra yêu cầu tự chủ và nội địa hóa các phương tiện nghiên cứu, phù hợp Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Thực nghiệm vận hành máy phát điện nano ma sát.

Giải pháp năng lượng xanh từ công nghệ phát điện nano ma sát

Từ những chuyển động rất nhỏ như bước chân, hơi thở hay nhịp tim, điện năng có thể được tạo ra. Công nghệ phát điện nano ma sát (TENGs) có thiết kế đơn giản, chi phí thấp và đạt hiệu quả cao đang mở ra một hướng đi mới cho năng lượng xanh, với nhiều ứng dụng thiết thực trong đời sống và công nghệ hiện đại.

Tăng cường năng lực ứng phó an ninh, an toàn mạng cho đội ngũ nhân lực hiện nay là yêu cầu cấp thiết. Ảnh: PV

Đào tạo an ninh mạng cho chuyển đổi số, bảo đảm an toàn thông tin

Chương trình đào tạo “An ninh mạng cho chuyển đổi số” là hoạt động trong khuôn khổ “Thao trường An ninh mạng Việt Nam”. Đây là bước khởi đầu quan trọng, với mục tiêu trang bị tư duy quản trị rủi ro an ninh mạng trong chuyển đổi số toàn diện, gắn với thực tiễn triển khai hệ thống dữ liệu và nền tảng số.

Các sản phẩm chip bán dẫn được trưng bày tại triển lãm thiết bị điện tử thông minh. Ảnh: NAM ANH

Phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực then chốt của mô hình tăng trưởng mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là nghiên cứu nhiều hơn mà còn phải tạo ra các sản phẩm công nghệ có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.

Phát triển mạng lưới các cơ sở xạ trị, y học hạt nhân

Phát triển mạng lưới các cơ sở xạ trị, y học hạt nhân

Đó là một trong những nội dung của Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược) vừa được Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng phê duyệt tại Quyết định số 438/QĐ-TTg ngày 16/3/2026.

Chính sách phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử

Chính sách phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử

Chính phủ ban hành Nghị định số 331/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Năng lượng nguyên tử về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử. Trong đó, Nghị định nêu rõ một số chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực lĩnh vực năng lượng nguyên tử.