Tân tiến sĩ đầu tiên ngành Địa chất học của Trường ĐH Khoa học tự nhiên: "Động lực ban đầu không phải là học vị, mà là niềm đam mê khám phá"

* Trước hết, xin chúc mừng anh đã hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh và nhận học vị tiến sĩ. Đặc biệt hơn, anh là tiến sĩ đầu tiên tốt nghiệp ngành Địa chất học của Trường Đại học Khoa học tự nhiên. Cảm xúc của anh cũng như ý nghĩa của dấu mốc này như thế nào?

Thật sự rất khó diễn tả cảm xúc của tôi lúc này. Kết quả ngày hôm nay là thành quả của cả một quá trình dài được lên kế hoạch với mục tiêu rõ ràng và sự nỗ lực không ngừng. Tuy nhiên, khi thực sự cầm tấm bằng tiến sĩ trên tay, tôi vẫn có cảm giác rất bất ngờ và xúc động. Có những khoảnh khắc tôi tự hỏi: “Không biết bằng cách nào mà mình đã đi được đến chặng đường này và đạt được thành quả này”. Đó vừa là niềm vui, niềm tự hào, vừa là sự biết ơn đối với những người đã đồng hành, hỗ trợ tôi trong suốt hành trình nghiên cứu.

Đối với dấu mốc là tiến sĩ đầu tiên của ngành Địa chất học, tôi cảm thấy rất vinh dự và cũng may mắn. Trước đây, Khoa Địa chất đào tạo trình độ tiến sĩ với chuyên ngành Thạch học – Địa hóa học. Sau một thời gian tạm dừng tuyển sinh, đến năm 2020, Khoa mở ngành Địa chất học với tên gọi mang tính bao quát hơn, tạo điều kiện tiếp nhận nghiên cứu sinh theo nhiều hướng nghiên cứu khác nhau, phù hợp với xu thế phát triển của lĩnh vực Khoa học Trái đất. Đến nay đã có nhiều anh chị đăng ký theo học, trong đó có tôi. Tôi rất vinh dự khi trở thành người đầu tiên bảo vệ thành công luận án và nhận bằng Tiến sĩ ngành Địa chất học.

* Điều gì đã đưa anh đến với Địa chất học và thôi thúc anh theo đuổi con đường nghiên cứu đến bậc tiến sĩ?

Vào đại học năm 2003, tôi chỉ hình dung đơn giản rằng học địa chất sẽ được đi nhiều nơi, khám phá rừng núi, quan sát thiên nhiên và tìm hiểu những điều mới mẻ. Chính sự háo hức đó đã khiến tôi quyết định đăng ký theo học. Sau này, càng tiếp xúc với thiên nhiên và công việc chuyên môn qua các buổi thực địa, tôi càng cảm thấy gắn bó với lĩnh vực này.

Địa chất học mang đến cho tôi rất nhiều động lực để tiếp tục tìm tòi và nghiên cứu. Sau khi tốt nghiệp đại học và đi làm, tôi vẫn dành thời gian tự nghiên cứu, tìm hiểu. Trong quá trình đó, tôi nhận ra rằng nếu chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu để thỏa mãn sự tò mò của bản thân thì vẫn chưa đủ. Tôi mong muốn những kết quả nghiên cứu được hệ thống hóa, được cộng đồng khoa học ghi nhận và có thể đóng góp nhiều hơn cho chuyên môn. Vì vậy, tôi quyết định tiếp tục học lên cao học rồi tiến sĩ. Có thể nói, động lực ban đầu của tôi không phải là theo đuổi một học vị, mà xuất phát từ niềm đam mê khám phá và nghiên cứu.

* Anh có thể chia sẻ về đề tài nghiên cứu và những kết quả nổi bật của công trình này?

Đề tài nghiên cứu của tôi tập trung làm rõ đặc điểm khoáng vật học, ngọc học và nguồn gốc tạo thành của các loại đá quý liên quan đến basalt ở vùng Đông Nam Bộ. Qua việc thu thập hơn 500 mẫu và sử dụng nhiều phương pháp phân tích, kết quả xác định được bảy loại đá quý liên quan đến basalt vùng Đông Nam Bộ, trong đó augit và anorthoclas chất lượng đá quý là những phát hiện được ghi nhận lần đầu tiên trên thế giới tại khu vực này.

Nghiên cứu bổ sung cơ sở dữ liệu định lượng về đá quý Việt Nam, góp phần làm sáng tỏ quá trình thành tạo đá quý liên quan đến basalt và tạo nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo. Về thực tiễn, kết quả có thể được ứng dụng trong công tác tìm kiếm, thăm dò và khai thác tài nguyên đá quý, góp phần phát triển ngành công nghiệp đá quý, nâng cao giá trị tài nguyên vùng Đông Nam Bộ.

* Trong suốt quá trình nghiên cứu sinh, đâu là thách thức lớn nhất đối với anh? Điều gì từ môi trường đào tạo của Trường ĐH Khoa học tự nhiên đã giúp anh hoàn thành hành trình này?

Khó khăn lớn nhất mà tôi gặp phải chính là quỹ thời gian hạn chế. Để vượt qua khó khăn đó, tôi cho rằng cần có một kế hoạch học tập, nghiên cứu tương đối chi tiết và dài hạn để chủ động trong công việc. Đồng thời, sự hỗ trợ của đồng nghiệp và người thân là yếu tố cốt lõi giúp mình có thể tập trung cho học tập và nghiên cứu.

Trong suốt quá trình học tập tại Khoa Địa chất, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, tôi nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ nhiều nguồn lực của Nhà trường cũng như mạng lưới hợp tác trong và ngoài nước. Điều tôi ấn tượng nhất là môi trường học tập và nghiên cứu thân thiện, cởi mở, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi học thuật và phát triển chuyên môn. Đội ngũ giảng viên có chuyên môn sâu, luôn nhiệt tình hướng dẫn và có mạng lưới hợp tác quốc tế rộng với Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và châu Âu đã hỗ trợ tôi rất nhiều trong quá trình nghiên cứu, từ trao đổi học thuật, phân tích mẫu chuyên sâu đến công bố kết quả trên các tạp chí khoa học.

* Anh muốn gửi gắm điều gì đến các bạn trẻ đang mong muốn theo đuổi lĩnh vực Địa chất học và nghiên cứu khoa học?

Là người đã trải qua trọn vẹn quá trình học tập và nghiên cứu tại Khoa Địa chất từ bậc đại học, thạc sĩ đến tiến sĩ, tôi luôn mong muốn các bạn sinh viên, học viên cao học mạnh dạn theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học nếu thực sự có đam mê. Chúng tôi, những người đi trước, luôn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ.

Con đường này không phải lúc nào cũng dễ dàng bởi nghiên cứu đòi hỏi sự kiên trì, tinh thần học hỏi và khả năng vượt qua những thất bại. Tuy nhiên, mỗi kết quả đạt được đều rất ý nghĩa vì đó là sự đóng góp vào tri thức và sự phát triển của đất nước.

Tôi khuyên các bạn hãy xây dựng nền tảng kiến thức thật vững, đặc biệt là kiến thức chuyên ngành, ngoại ngữ và các kỹ năng nghiên cứu, phân tích dữ liệu. Đồng thời, đừng ngại tham gia các chuyến thực địa, các đề tài nghiên cứu và hợp tác với các nhóm nghiên cứu trong và ngoài nước. Chính những trải nghiệm thực tế sẽ giúp các bạn trưởng thành nhanh hơn và nuôi dưỡng tư duy khoa học.

Cảm ơn TS Lê Ngọc Năng đã dành thời gian trả lời phỏng vấn!