Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Ngày 26/5/2026, tại thành phố Hải Phòng, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Thành ủy Hải Phòng, Tạp chí Cộng sản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số".

Chủ trì Hội thảo có các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị Khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng.

Tham dự Hội thảo về phía Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật có PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản; các đồng chí trong Ban Giám đốc Nhà xuất bản.

Triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và nhiệm vụ được Bộ Chính trị giao, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang chủ trì, phối hợp với các ban, bộ, ngành và cơ quan liên quan xây dựng Đề án về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trình Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Hội thảo được tổ chức nhằm cung cấp luận cứ phục vụ xây dựng Đề án quan trọng này.

Hội thảo thu hút gần 300 đại biểu là lãnh đạo, đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; các Ủy ban của Quốc hội; Hội đồng Lý luận Trung ương; các địa phương; các viện nghiên cứu, trường đại học; các chuyên gia, nhà khoa học; các tổ chức quốc tế tại Việt Nam; cùng phóng viên các cơ quan thông tấn, báo chí.

Trong tiến trình phát triển của các quốc gia, mô hình phát triển giữ vai trò là khung khổ tổng thể định hướng cách thức tổ chức nền kinh tế - xã hội và chi phối toàn bộ hoạt động hoạch định, thực thi chính sách. Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia thành công cho thấy, năng lực nhận diện đúng thời cơ, chủ động đổi mới mô hình phát triển trước những biến động lớn về công nghệ và trật tự kinh tế toàn cầu là yếu tố có ý nghĩa quyết định.

Tại Việt Nam, mô hình phát triển đất nước từng bước được hình thành, bổ sung và hoàn thiện qua các giai đoạn, thể hiện nhất quán trong các văn kiện của Đảng, đặc biệt là Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991, bổ sung và phát triển năm 2011), Văn kiện các kỳ Đại hội Đảng cùng nhiều nghị quyết, kết luận quan trọng của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Qua 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, mô hình phát triển hiện hành đang bộc lộ những giới hạn mang tính cấu trúc, đòi hỏi phải được đổi mới căn bản và toàn diện. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cùng sự phát triển đột phá của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, internet vạn vật; các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, già hóa dân số, bất ổn kinh tế… là những vấn đề đặt ra trên bình diện quốc tế. Ở trong nước, mô hình phát triển quốc gia chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế; mô hình tăng trưởng kinh tế vẫn chủ yếu phát triển theo chiều rộng, thiếu bền vững; năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa cao; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn nhiều hạn chế. Những vấn đề về quản trị quốc gia, chất lượng nguồn nhân lực, chuyển đổi số trong văn hóa - xã hội, phát triển xanh, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an ninh mạng và chủ quyền số… đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình phát triển đất nước.

Với mục tiêu cung cấp luận cứ khoa học cho quá trình xây dựng Đề án "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số", Hội thảo tập trung thảo luận các nhóm nội dung lớn:

Làm rõ cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về mô hình phát triển quốc gia; về đổi mới mô hình phát triển quốc gia dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số;

Làm rõ chủ trương, đường lối của Đảng về mô hình phát triển đất nước qua 40 năm Đổi mới; về chủ trương, đường lối của Đảng trong Văn kiện Đại hội XIV về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, đối ngoại và hội nhập quốc tế);

Làm rõ thực trạng đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam qua 40 năm Đổi mới, các kết quả đạt được, những vấn đề tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên các lĩnh vực;

Làm rõ kinh nghiệm của các địa phương tiêu biểu trong cả nước, trong đó có thành phố Hải Phòng về đổi mới mô hình phát triển; các mô hình mới, cách làm hay về các lĩnh vực phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, bảo đảm quốc phòng, anh ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế… để thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và bao trùm;

Phân tích bối cảnh quốc tế và trong nước; phân tích xu thế, dự báo chiến lược và định hướng phát triển đất nước đến năm 2045;

Xác lập những nội dung chủ yếu của mô hình phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2045 (về triết lý, nền tảng, trụ cột, động lực, cơ chế vận hành…). Đề xuất những quan điểm, mục tiêu, lộ trình, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để chuyển đổi thành công sang mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Với sự tham gia của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, Ban Tổ chức đã lựa chọn, biên tập 100 bài tham luận tiêu biểu để xuất bản Kỷ yếu Hội thảo. Đây là công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, tập hợp nhiều luận cứ, đề xuất và khuyến nghị quan trọng phục vụ quá trình xây dựng Đề án và hoạch định chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Diệp Anh