Thủ tướng: Đại học Quốc gia TP.HCM phải xác định công nghệ cần làm chủ, sản phẩm cần tạo ra

Chiều nay 13-10, Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức lễ khai khóa năm 2026. Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá kết quả đào tạo, nghiên cứu của đại học, giao nhiệm vụ cho nhà trường và đề nghị các bộ, địa phương thực hiện cơ chế hỗ trợ phát triển.

Đại học phải lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo

Thủ tướng khẳng định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai của dân tộc. Trong đó giáo dục đại học là nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

"Nhất là khi cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển đột phá, nguy cơ tụt hậu về tri thức và công nghệ có thể làm gia tăng sự phụ thuộc và thu hẹp cơ hội phát triển", Thủ tướng nói.

Thủ tướng Lê Minh Hưng giao 5 nhiệm vụ trọng tâm cho Đại học Quốc gia TP.HCM

Đánh giá cao Đại học Quốc gia TP.HCM, Thủ tướng ghi nhận vai trò nòng cốt, dẫn dắt trong đổi mới giáo dục đại học. Đại học này có hơn 110.000 người học, 180 chương trình đạt chuẩn kiểm định quốc tế, 13 ngành học thuộc nhóm 500 thế giới.

Đội ngũ có hơn 1.700 nhân sự học thuật có trình độ tiến sĩ trở lên. Năm 2025, gần 4.000 bài báo quốc tế được công bố. Năm 2026, đại học mở mới 25 ngành, trong đó 12 ngành gắn với công nghệ chiến lược.

Thủ tướng đánh giá phương thức hợp tác Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp của Đại học Quốc gia TP.HCM đã chuyển mạnh mẽ từ ký kết sang cùng làm, với gần 400 nhiệm vụ đã thống nhất triển khai cùng 9 địa phương và nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn.

Thủ tướng đề nghị: "Đại học Quốc gia TP.HCM cần đổi mới tư duy, phương thức quản trị, xây dựng môi trường học thuật tôn trọng sáng tạo, đề cao thực chất và lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo".

Mục tiêu là đến năm 2030 thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á. Đến năm 2045 trở thành hệ thống đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, có ít nhất bốn ngành được xếp hạng trong nhóm 50 của các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.

Làm chủ công nghệ, chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng

Tại buổi lễ khai khóa, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao 5 nhiệm vụ trọng tâm cho Đại học Quốc gia TP.HCM.

Trước hết, Đại học Quốc gia TP.HCM phải trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu của đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược.

Đại học cần phát huy vai trò trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy phục vụ hoạch định các chủ trương, chính sách, quyết sách phát triển của đất nước, vùng và địa phương.

Về tổ chức nghiên cứu, Thủ tướng yêu cầu: "Với mỗi nhiệm vụ lớn của đất nước, phải nhanh chóng hình thành được các nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, dùng chung đội ngũ, phòng thí nghiệm và có người đứng đầu chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng".

Đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo phải kết nối thành một chuỗi thống nhất. "Không để người học chỉ học trong lớp, nhà khoa học chỉ làm đề tài, còn doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở cuối quá trình", Thủ tướng nói.

Với các ngành bán dẫn, lượng tử, hàng không vũ trụ, cần huy động chuyên gia trong nước, quốc tế và doanh nghiệp, gắn với kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm đầu ra.

Thủ tướng yêu cầu Đại học Quốc gia TP.HCM nhận trách nhiệm làm chủ một số công nghệ chiến lược. Ông đề nghị: "Không dàn trải nguồn lực, không chỉ công bố khoa học mà phải xác định công nghệ cần làm chủ, sản phẩm cần phải tạo ra, đối tượng sử dụng và thời điểm có kết quả".

Bên cạnh đó nhà trường phải từng bước hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi, tạo ra sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh, mang thương hiệu Việt Nam.

Với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thủ tướng đề nghị khẩn trương xây dựng đề án triển khai cơ chế, chính sách đầu tư mạnh, có cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới, đào tạo nhân tài quốc gia.

Việc phân cấp, phân quyền mạnh cho các đại học quốc gia về quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực phải gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế kinh phí, giao theo gói các hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; hoàn thiện cơ chế, chính sách để kết quả nghiên cứu vượt qua khoảng trống từ phòng thí nghiệm đến thị trường.

Thủ tướng cũng đề nghị TP.HCM, các địa phương vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long nghiên cứu, đặt hàng trực tiếp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung cho Đại học Quốc gia TP.HCM.

Có tri thức toàn cầu nhưng có cội nguồn Việt Nam

Gửi lời tới học sinh, sinh viên, Thủ tướng nói: "Đất nước không chỉ cần những người giỏi công nghệ mà còn cần những con người có năng lực và trách nhiệm, có khát vọng, có tri thức toàn cầu nhưng có cội nguồn Việt Nam; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình".

"Hãy làm chủ công nghệ và hãy luôn nhớ rằng phía sau hành trình học tập và trưởng thành của các em là sự đồng hành, chia sẻ, hỗ trợ của gia đình, các thầy cô giáo, bạn bè và toàn xã hội", Thủ tướng nhắn nhủ thêm.

Cần 'chiếc áo thể chế' đủ rộng cho Đại học Quốc gia TP.HCM

Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM - nói: "Một đại học không lớn vì có nhiều đơn vị, có đông người học. Tầm vóc của đại học nằm ở những con người mà đại học đào tạo, ở tri thức mà đại học đóng góp, và ở việc có mặt khi xã hội cần một lời giải đáng tin cậy".

Bà đặt ra yêu cầu phát huy sức mạnh toàn hệ thống, kết nối đào tạo, nghiên cứu với thực tiễn, cùng nhận một bài toán, cùng chia một nguồn lực và cùng chịu trách nhiệm về một kết quả.

"Chúng tôi muốn những người trẻ Việt Nam đang làm việc tại các trung tâm khoa học trên thế giới nhìn về đây và thấy một môi trường xứng đáng để trở về hoặc hợp tác lâu dài", bà Mai chia sẻ.

Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo sớm ban hành nghị định mới về đại học quốc gia, qua đó có một "chiếc áo thể chế" đủ rộng để đại học chủ động về tổ chức, đào tạo, thu hút chuyên gia và liên kết doanh nghiệp, đủ chặt để bảo đảm trách nhiệm giải trình.

Bà cam kết Đại học Quốc gia TP.HCM sẽ công khai mục tiêu, tiến độ, chấp nhận đánh giá độc lập và chịu trách nhiệm về kết quả.