Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy nhanh làn sóng đầu tư vào siêu trung tâm dữ liệu - hạ tầng then chốt quyết định khả năng triển khai AI ở quy mô lớn.
Xu hướng này cũng phản ánh rõ trong dòng vốn đầu tư. Dẫn báo cáo của Gartner, ông Lê Bá Tân, CEO Viettel IDC, cho biết tổng chi tiêu toàn cầu cho ứng dụng và hạ tầng AI dự kiến đạt khoảng 2.500 tỷ USD vào năm 2026, tăng 44% so với năm trước và tiếp tục lên 3.300 tỷ USD vào năm 2027.
Đáng chú ý, khoảng 55% tổng chi tiêu tập trung vào hạ tầng, cho thấy đây là phần đầu tư lớn nhất trong toàn bộ quá trình phát triển AI.
Theo các số liệu được nêu tại DCCI Summit 2026, thị trường trung tâm dữ liệu toàn cầu được dự báo đạt 627,4 tỷ USD vào năm 2030, trong đó khu vực APAC (châu Á - Thái Bình Dương) đạt 174,8 tỷ USD.
Việt Nam dù có quy mô nhỏ hơn về tuyệt đối nhưng lại nằm trong nhóm thị trường có tốc độ tăng trưởng cao, khoảng 14,2%, gần tương đương nhịp tăng của Đông Nam Á.
Quy mô trung tâm dữ liệu của Việt Nam hiện đạt khoảng 104 MW và dự báo tăng gấp 5,6 lần, lên gần 600 MW vào năm 2030, cùng với sự tham gia của nhiều dự án trong nước và quốc tế.
"Việt Nam đang nằm trong xu thế của khu vực, là địa điểm rất hấp dẫn để các nhà đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu thế hệ mới - đáp ứng nhu cầu về AI trong thời gian tới", ông Lê Bá Tân nhận định.
Khác với mô hình truyền thống, các siêu trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang được thiết kế lại toàn diện, với yêu cầu cao hơn nhiều lần về công suất, mật độ và vận hành.
Nếu trung tâm dữ liệu trước đây vận hành ở mức 20-30 kW mỗi rack, thì với công nghệ mới, mật độ này đã tăng lên 100 kW, thậm chí vượt 200 kW mỗi rack. Một mặt sàn phải bố trí hàng trăm rack, nay có thể thu gọn lại chỉ còn vài dãy tủ.
Vì thế, bài toán không còn nằm ở diện tích mặt bằng, mà chuyển sang áp lực về hạ tầng điện và công nghệ để đáp ứng sự phát triển này.
"Trong giai đoạn 2026-2030, cách nhìn phù hợp không phải là nhìn AI một cách riêng lẻ, mà là nhìn theo một chuỗi hạ tầng liên thông", ông Tân đánh giá.
Dù chiếm chưa tới 1% số lượng, các AI Data Center đã tiêu thụ tới 25% tổng điện năng của toàn hệ thống trung tâm dữ liệu toàn cầu.
Những con số cho thấy trung tâm dữ liệu không còn đơn thuần là nơi lưu trữ, mà đang trở thành "nhà máy tính toán" quy mô lớn, đòi hỏi hạ tầng điện, làm mát và kết nối mạng hoàn toàn mới.
Ông Luke Timmins, Giám đốc giải pháp trung tâm dữ liệu khu vực Đông Nam Á của Johnson Controls, cho rằng khu vực Đông Nam Á - trong đó có Việt Nam - đang nổi lên như một "điểm nóng" mới của các trung tâm dữ liệu AI, nhưng đi kèm là những thách thức kỹ thuật ngày càng lớn.
Theo thống kê của Uptime Institute, sự cố liên quan đến hệ thống làm mát gây ra downtime (hệ thống không hoạt động) nhiều gấp 20 lần so với các sự cố an ninh mạng, trong khi các sự cố cháy nổ cũng cao gấp 3 lần.
"Điều này khiến hệ thống làm mát - vốn trước đây chỉ được xem là hạ tầng hỗ trợ - nay trở thành yếu tố chiến lược trong thiết kế trung tâm dữ liệu AI", ông Timmins nhấn mạnh.
Nhiều dự án trung tâm dữ liệu trong khu vực đang phải thay đổi thiết kế ngay từ giai đoạn đầu để chuyển từ mô hình cloud truyền thống sang trung tâm dữ liệu phục vụ AI, với yêu cầu cao hơn về mật độ, điện năng và làm mát.
Khi AI bước vào giai đoạn vận hành thực tế, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc tiếp cận công nghệ, mà ở năng lực xây dựng các siêu trung tâm dữ liệu đủ lớn, đủ hiệu quả và bền vững.
Với tốc độ tăng trưởng nhanh và vị trí trong làn sóng dịch chuyển của khu vực, Việt Nam đang trở thành điểm đến đáng chú ý trong bản đồ hạ tầng AI toàn cầu.
