Báo cáo của địa phương, từ ngày 12/2 đến ngày 19/3, trên địa bàn xã Phước Chánh và Phước Năng (tỉnh Quảng Nam cũ) đã ghi nhận bảy trường hợp (người lớn và trẻ em) ngộ độc botulinum cùng lý do ăn cá ủ chua.
Tại các xã Phước Năng và Phước Chánh, nơi có người dân bị ngộ độc, đại diện chính quyền thành phố đã thăm hỏi các gia đình có bệnh nhi nhập viện và khuyến cáo người dân thay đổi cách thức chế biến thực phẩm, chú trọng an toàn vệ sinh.
Cá ủ chua là món ăn truyền thống gắn với phong tục địa phương, người dân thường lấy cá suối, rô phi, cá niên hoặc cá chép ướp với muối rồi dùng cơm nguội, bột gạo hay ngô bỏ vào hũ đậy kín, sau đó làm thức ăn. Tuy nhiên trong quá trình chế biến vẫn đi kèm những tập tục cũ, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe nên cần thay đổi. Theo đó chính quyền thành phố đề nghị người dân nên ăn chín, uống sôi và sử dụng thực phẩm an toàn để bảo vệ sức khỏe cho gia đình và cộng đồng.
Những năm gần đây, bệnh nhân ngộ độc botulinum phải chờ thuốc giải độc từ nguồn viện trợ quốc tế do trong nước không dự trữ vì rất hiếm và đắt đỏ (mỗi lọ có giá khoảng 8.000 USD). Năm 2020 ghi nhận xảy ra vụ ngộ độc botulinum sau khi ăn pa-tê chay. Do Việt Nam không có sẵn thuốc, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã hỗ trợ khẩn cấp 10 lọ thuốc giải độc Botulism Antitoxin Heptavalent từ Thụy Sĩ để cứu chữa bệnh nhân. Năm 2023, WHO tiếp tục hỗ trợ Việt Nam 6 lọ thuốc giải độc đến Thành phố Hồ Chí Minh để điều trị cho ba bệnh nhân mắc bệnh hiếm gặp này. Đầu tháng 3 năm nay tại xã Phước Năng cũng xảy ra ba trường hợp là trẻ em từ 7-15 tuổi ngộ độc botulinum sau khi ăn cá ủ chua. Trước tình huống ba bệnh nhi nguy kịch, WHO đã hỗ trợ khẩn cấp 5 lọ thuốc giải độc cho Đà Nẵng để điều trị.
Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), ngộ độc botulium thường do vi khuẩn kỵ khí Clostridium botulinum sinh ra. Trong môi trường không có không khí, vi khuẩn này phát triển nhanh và mạnh. Chỉ với một ít độc tố botulinum cũng có thể gây ngộ độc nặng như liệt cơ, suy hô hấp và có thể tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Ông Lê Viết Thắng, Chủ tịch UBND xã Phước Năng cho biết, hiện địa phương đang tận dụng hệ thống truyền thanh, truyền hình và các nền tảng mạng xã hội khác như Zalo, Facebook để đưa thông tin cảnh báo đến người dân. Xã cũng tổ chức những buổi quán triệt và các trưởng thôn đến từng nhà vận động người dân tự nguyện giao nộp các hũ cá chua đang lưu trữ đồng thời ký cam kết không tiếp tục sử dụng.
Giải thích vì sao cá ủ chua thường chứa độc tố botulinum gây ngộ độc, các chuyên gia y tế cho hay: Các món ủ chua khi chế biến cần bảo đảm đúng độ chua và độ mặn cần thiết để ức chế vi khuẩn. Nếu không đạt đủ độ mặn và độ chua hoặc bị ủ quá lâu dễ dẫn đến hư hỏng, vi khuẩn dễ phát triển và sinh ra độc tố. Dấu hiệu rất phổ biến của thực phẩm chứa độc tố botulinum là bên ngoài hộp bị phồng, hộp bị gỉ sét, móp méo hoặc rò rỉ, nắp và đáy hộp lồi bất thường. Khi mở hộp có mùi lạ, hôi hoặc chua, nước trong hộp bị đục hoặc có bọt khí, thực phẩm đổi màu, có váng lạ là những dấu hiệu của thực phẩm nhiễm vi khuẩn.
