Sáng 21-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương.
Nội dung cho ý kiến về đề án nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.
Công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia
Phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải thống nhất nhận thức công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần.
Do đó phải đặt vấn đề phát triển công nghệ lượng tử trong tổng thể triển khai thực hiện Nghị quyết 57 và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ không gian...
Nếu tách rời các mục tiêu này, lượng tử rất dễ trở thành chương trình nghiên cứu đắt đỏ nhưng ít chuyển hóa thành sức mạnh quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, phải có tư duy đúng, đi sau nhưng không đi chậm, không nóng vội nhưng cũng không được chần chừ, cần hết sức tránh tâm lý tự ti, tránh tư duy phong trào, chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải, đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế.
Do đó phải lựa chọn đúng hướng đi phù hợp với điều kiện Việt Nam, từng bước xây dựng năng lực thực chất của quốc gia trong những lĩnh vực có khả năng tham gia, làm chủ.
Tinh thần đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu có thể tạo năng lực thật và giá trị thật.
Xây dựng năng lực công nghệ lượng tử, cần lựa chọn một số hướng nghiên cứu ưu tiên phù hợp với điều kiện Việt Nam và gắn với những bài toán thực tiễn của Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ưu tiên trước hết cho vấn đề an ninh, chủ quyền số quốc gia, bảo đảm chủ động từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ.
Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử phải mạnh mẽ, chọn lọc, thực chất, phục vụ cho mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam, không nên biến hợp tác quốc tế thành sự phụ thuộc mới.
Phải dám đầu tư cho những lĩnh vực khó và dám đặt niềm tin vào trí tuệ của thế hệ trẻ
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. Không đầu tư dàn trải, manh mún, mỗi nơi làm một ít, thiết bị phân tán, không tạo được sức mạnh tổng hợp.
Phải hình thành được các trung tâm nghiên cứu mạnh, các phòng thí nghiệm trọng điểm, nhóm nghiên cứu xuất sắc và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, các cơ quan quốc phòng - an ninh...
Phải đổi mới cách đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học, coi trọng năng lực tích lũy lâu dài vì khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy, thành tích ngắn hạn, phải có chấp nhận rủi ro, có kiểm soát trong nghiên cứu khoa học.
Vì vậy cơ chế quản lý phải phân biệt giữa thất bại khoa học, trung thực với lãng phí, hình thức hoặc thiếu trách nhiệm.
Đặc biệt coi trọng nguồn nhân lực, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phải có chương trình quốc gia đào tạo nhân lực công nghệ lượng tử, có cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng nhân tài, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh trong nước.
Tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, các chuyên gia quốc tế tham gia xây dựng năng lực lượng tử cho Việt Nam.
Bên cạnh đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản, phải có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng, thương mại hóa công nghệ. Không để công nghệ lượng tử chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên đề án, phát minh mà phải được đưa vào thực tế, có sản phẩm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện đề án, bảo đảm thực sự mang tầm chiến lược, khoa học, sát thực tiễn, trình Ban Bí thư xem xét cho ý kiến.
