Hoàn thiện hệ sinh thái cho công nghệ chiến lược
Theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30-4-2026 của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược, gồm: Công nghệ số; mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; năng lượng và vật liệu tiên tiến; chip bán dẫn; an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; hàng không vũ trụ; đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược cũng cho thấy định hướng ưu tiên mạnh mẽ vào các công nghệ lõi đang cạnh tranh toàn cầu như mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên ngành, chip chuyên dụng, robot công nghiệp, nền tảng điện toán đám mây, hệ thống an ninh mạng, công nghệ lượng tử và vệ tinh quỹ đạo thấp.
Bên cạnh đó, nhiều lĩnh vực công nghệ mới có tính dẫn dắt tương lai như hydrogen xanh, hệ thống lưu trữ năng lượng BESS, thu giữ carbon, lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR), công nghệ biển sâu và chế biến sâu đất hiếm cũng được đưa vào danh mục ưu tiên phát triển.
Quyết định được ban hành trên cơ sở đề xuất của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), nhằm tạo cơ sở để tập trung nguồn lực quốc gia cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn tới. Theo Quyết định, Bộ KH&CN sẽ chủ trì rà soát, đánh giá định kỳ và tham mưu cập nhật danh mục công nghệ chiến lược phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội. Quyết định có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.
Theo Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân, việc xây dựng và triển khai danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, cũng như Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12-6-2025 của Thủ tướng Chính phủ và Luật Công nghệ cao (sửa đổi) năm 2025. Danh mục công nghệ chiến lược được xác định dựa trên ba trụ cột: Nhu cầu phát triển và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lợi thế và tiềm năng của từng ngành, lĩnh vực; khả năng hình thành thị trường và chuỗi giá trị.
Thực tiễn triển khai cho thấy, Quyết định số 1131/QĐ-TTg đã bước đầu tạo dựng khung pháp lý và định hướng phát triển tương đối đồng bộ. Nhiều bộ, ngành, địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch đến năm 2030, năm 2035, cụ thể hóa thành các chương trình và nhiệm vụ trọng điểm.
Nguồn lực dành cho KH&CN tiếp tục được tăng cường với quy mô đầu tư lớn. Một số kết quả đáng chú ý gồm việc phát triển các hệ thống trợ lý ảo chuyên ngành, xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu và triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản dựa trên công nghệ chuỗi khối (blockchain).
Về năng lực làm chủ công nghệ, các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu đã hình thành một số trung tâm nghiên cứu trong các lĩnh vực then chốt như AI, bán dẫn và năng lượng mới. Tỷ lệ nội địa hóa trong một số sản phẩm đạt kết quả tích cực; riêng lĩnh vực chế tạo, tỷ lệ này đạt khoảng 50% đối với robot công nghiệp và gần 80% đối với các hệ thống thị giác máy và trí tuệ nhân tạo.
Khu vực doanh nghiệp cũng ghi nhận những bước tiến quan trọng khi từng bước làm chủ công nghệ lõi và phát triển sản phẩm chiến lược. Nhiều doanh nghiệp đã đạt tỷ lệ nội địa hóa trên 50% đối với hệ thống camera AI và giám sát thông minh; làm chủ phần lớn công nghệ lõi mạng 5G; phát triển robot tự hành phục vụ logistics và sản xuất; từng bước làm chủ công nghệ thiết bị bay không người lái với tỷ lệ khoảng 70%.
Bên cạnh đó, các công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên và hạ tầng số cũng đang được doanh nghiệp trong nước từng bước làm chủ, góp phần thu hẹp khoảng cách công nghệ với các quốc gia phát triển.
Tìm kiếm tài năng trẻ có khả năng theo đuổi các lĩnh vực công nghệ chiến lược của quốc gia
Tập đoàn Viettel vừa khai giảng chương trình nhân tài Viettel Talent 2026, với sự tham gia của hơn 800 học viên xuất sắc trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, tuyển chọn từ 12.000 hồ sơ trên toàn quốc.
Viettel Digital Talent là chương trình đào tạo và phát triển nhân sự chuyên môn về công nghệ. Chương trình được tổ chức thường niên từ năm 2021, do đội ngũ chuyên gia đầu ngành của Viettel thiết kế và giảng dạy. Từ năm 2021 đến năm 2025, chương trình đã thu hút hơn 12.000 hồ sơ ứng tuyển, gần 1.200 thực tập sinh tham gia chương trình và hơn 400 sinh viên trở thành nhân viên chính thức của Viettel ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Đây được đánh giá là một trong những chương trình thực tập công nghệ có quy mô và chất lượng hàng đầu, góp phần đào tạo đội ngũ nhân sự công nghệ cao.
Mức độ thu hút của Viettel Talent cho thấy nhân sự trẻ có chuyên môn cao ngày càng quan tâm đến các chương trình đào tạo dựa trên thực tiễn, cho phép học viên trực tiếp tham gia vào các bài toán lớn về công nghệ và quản trị trong môi trường doanh nghiệp.
Theo Trung tướng Tào Đức Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel: “Viettel là một tập đoàn lấy công nghệ và sáng tạo làm cốt lõi, trực tiếp tham gia vào các lĩnh vực trọng điểm của quốc gia như hạ tầng, công nghệ và chuyển đổi số. Các chương trình nhân tài của Viettel xuất phát từ mong muốn kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, tạo điều kiện để các bạn trẻ được tiếp cận môi trường nghiên cứu, vận hành và phát triển công nghệ từ sớm. Ở các mùa trước, đã có rất nhiều học viên tạo ra những sản phẩm thực tế và hiện nay vẫn đang phục vụ người dân Việt Nam, chúng tôi kỳ vọng mùa 2026 sẽ tiếp tục có thêm nhiều sản phẩm như vậy”.
Trong khi đó, hơn 200 ứng viên xuất sắc vượt qua vòng hồ sơ của FPT FutureTech Talents 2026 đã bước vào vòng đánh giá năng lực đầu tiên trong các lĩnh vực như AI, Điện toán đám mây (Cloud), An ninh mạng (Cyber Security) và Lượng tử (Quantum). Chương trình được FPT tổ chức để tìm kiếm, bồi dưỡng những tài năng trẻ có khả năng theo đuổi các lĩnh vực công nghệ chiến lược của quốc gia.
FPT FutureTech Talents 2026 được thiết kế theo định hướng đó. Chương trình hướng tới những sinh viên có tư duy logic, năng lực phân tích, khả năng giải quyết vấn đề và tinh thần sẵn sàng học hỏi trong môi trường công nghệ chuyên sâu.
Trong số các lĩnh vực của chương trình, Quantum là một điểm nhấn đáng chú ý trong năm nay. Nếu AI, Cloud hay Cyber Security đã hình thành thị trường nhân lực rõ nét, thì Quantum vẫn là một hướng công nghệ còn mới tại Việt Nam, đòi hỏi nền tảng toán học, tư duy thuật toán, năng lực nghiên cứu và khả năng tiếp cận các bài toán phức tạp. Với sinh viên công nghệ, đây vẫn là một hướng đi còn khá mới, cơ hội thực tập và làm việc trong môi trường doanh nghiệp chưa nhiều. Vì vậy, việc FPT đưa Quantum vào FPT FutureTech Talents 2026 mở ra thêm một cánh cửa để các bạn trẻ có đam mê được thử sức, học hỏi và tiếp cận gần hơn với môi trường nghiên cứu – ứng dụng thực tế.
Hơn 200 ứng viên xuất sắc bước vào vòng đánh giá năng lực đầu tiên.
Chia sẻ về chương trình, PGS, TS Ngô Xuân Bách, Giám đốc Viện Quantum AI & Cyber Security (QACI), Giám đốc Khối Sản phẩm AI, FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT cho biết: “FPT FutureTech Talents được thiết kế như một hành trình tuyển chọn và phát triển những tài năng công nghệ trẻ có tiềm năng nổi bật. Các ứng viên sẽ trải qua nhiều vòng đánh giá, từ hồ sơ, thi chuyên môn trực tiếp đến phỏng vấn chuyên sâu nhằm đánh giá toàn diện về tư duy, năng lực công nghệ và khả năng thích ứng với môi trường thực chiến. Sau hành trình tuyển chọn, những ứng viên phù hợp và xuất sắc nhất sẽ trở thành thực tập sinh tài năng của chương trình.
Trong bối cảnh công nghệ đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng và năng lực cạnh tranh, nhân lực trẻ tài năng ngày càng trở nên cấp thiết. Với các doanh nghiệp công nghệ, việc phát hiện và phát triển nhân tài không chỉ phục vụ nhu cầu nhân lực trước mắt, mà còn là bước chuẩn bị cho những lĩnh vực có ý nghĩa dài hạn.
