Tạo đòn bẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2025, Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm 50 quốc gia có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới. Đặc biệt, Việt Nam được ghi nhận là một trong 9 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất kể từ năm 2013 và là một trong hai quốc gia duy trì thành tích vượt mức phát triển trong suốt 15 năm liên tiếp. Việt Nam cũng thuộc nhóm ba quốc gia có tốc độ tăng trưởng năng suất lao động nhanh nhất giai đoạn 2014-2024.

Trong các cấu phần chỉ số, đầu vào đổi mới sáng tạo của Việt Nam đã cải thiện rõ rệt, tăng 3 bậc so với năm 2023, lên thứ hạng 50 năm 2025. Đây là kết quả của việc từng bước hoàn thiện thể chế, tăng cường nguồn nhân lực khoa học-công nghệ, đẩy mạnh đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, phát triển hạ tầng số và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, đầu ra đổi mới sáng tạo vẫn duy trì vị trí cao, phản ánh khả năng chuyển hóa tri thức khoa học thành sản phẩm, công nghệ và giá trị kinh tế.

Trong khu vực ASEAN, Việt Nam đã vượt qua Thái Lan, vươn lên đứng thứ ba, chỉ sau Singapore và Malaysia. Ở nhóm các quốc gia thu nhập trung bình thấp, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí thứ hai, cho thấy nỗ lực bền bỉ trong thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, ngay sau khi Báo cáo GII 2025 được công bố, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Khung chỉ số phục vụ theo dõi, đánh giá tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Đây là bước đi kịp thời, thể hiện rõ tinh thần chủ động cụ thể hóa của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Khung chỉ số được xây dựng trên cơ sở chọn lọc các chỉ số trong Bộ Chỉ số GII và các lĩnh vực khoa học do SCImago xếp hạng, bảo đảm tính tương đồng quốc tế, phương pháp đo lường minh bạch và nguồn dữ liệu chính thống. Cấu trúc khung gồm hai hợp phần: đánh giá tiềm lực và đánh giá trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phản ánh toàn diện từ nguồn nhân lực, đầu tư cho R&D, năng lực đại học đến hoạt động khởi nghiệp sáng tạo và đầu tư mạo hiểm.

Việc ban hành Khung chỉ số quốc gia không chỉ phục vụ theo dõi, đánh giá mà còn là công cụ định hướng chính sách, giúp Việt Nam so sánh có hệ thống với nhóm quốc gia thu nhập trung bình cao, qua đó xác định rõ các trụ cột cần ưu tiên đầu tư trong giai đoạn tới.

Những kết quả đạt được trong GII 2025 cùng việc triển khai đồng bộ Nghị quyết 57-NQ/TW cho thấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang từng bước trở thành động lực then chốt của tăng trưởng nhanh và bền vững. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, hướng tới quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.