Theo Liên minh Vaccine Toàn cầu Gavi, bước sang năm 2026, lĩnh vực phát triển vaccine sẽ có giai đoạn chuyển đổi lớn, được thúc đẩy bởi những đột phá khoa học và sự hợp tác toàn cầu...
Vaccine xịt mũi, đường uống hoặc miếng dán qua da, giúp việc triển khai tiêm chủng trên quy mô lớn trở nên nhanh chóng và linh hoạt.
Vaccine thế hệ mới đang tạo ra những bước đột phá đáng kể trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe toàn cầu. Theo Mordor Intelligence, quy mô thị trường vaccine dự kiến sẽ tăng từ 89,52 tỷ USD năm 2025 lên 96,24 tỷ USD năm 2026 và có thể đạt 134,85 tỷ USD vào năm 2031. Tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 6,98% trong giai đoạn 2026 - 2031.
Nhu cầu tiêm chủng cho người lớn và người cao tuổi, cùng với sự phát triển của các cơ sở sản xuất mRNA và các chiến dịch tiêm chủng phổ rộng ở các quốc gia thu nhập thấp, là những động lực chính thúc đẩy sự tăng trưởng này.
Phương pháp tiêm truyền hiện chiếm 44,46% tổng lượng vaccine vào năm 2025, nhưng các phương pháp thay thế như miếng dán vi mảng của Vaxxas hay viên dùng đường mũi của Bharat Biotech đang chứng minh tiềm năng trong việc nâng cao hiệu quả miễn dịch và tiếp cận. Công nghệ AI cũng đang cách mạng hóa thị trường vaccine, giúp thiết kế thử nghiệm lâm sàng chính xác và nhanh chóng hơn.
Một ví dụ nổi bật là vaccine RSV dạng pre-F fusion dành cho phụ nữ mang thai, nhắm vào protein F của virus RSV ở trạng thái tiền hợp nhất. Vaccine này giúp truyền kháng thể bảo vệ sang trẻ sơ sinh trước khi chào đời, giảm nguy cơ mắc bệnh nặng trong những tháng đầu đời với hiệu quả bảo vệ trên 80%.
Liên minh châu Âu mới đây đã đầu tư 225 triệu Euro để phát triển các loại vaccine cúm thế hệ mới, tập trung vào các hình thức sử dụng tiện lợi như vaccine xịt mũi, đường uống hoặc miếng dán qua da.
Chi phí phát triển trung bình cho một loại vaccine phòng ngừa là 132,7 triệu USD, bao gồm cả các nghiên cứu giai đoạn IV nhưng không bao gồm các chi phí đáng kể khác.
Cuối năm 2025, vaccine cúm dạng xịt mũi FluMist Trivalent đã được lưu hành ở Singapore, sau Anh và Mỹ. Đây là vaccine cúm dạng xịt mũi đầu tiên và duy nhất hiện có trên thế giới, giúp phòng ngừa các chủng virus cúm A và B/Victoria. Việc loại bỏ rào cản về kim tiêm có thể tăng tỷ lệ tiêm phòng, bảo vệ nhiều người hơn trước các biến chứng nghiêm trọng của cúm.
Nhóm chuyên gia tại Đại học Stanford đang thử nghiệm vaccine “tất cả trong một” dạng xịt mũi, giúp phòng cúm, ho, cảm lạnh, các bệnh phổi, dị ứng. Vaccine này khiến các tế bào bạch cầu trong phổi luôn ở trạng thái “cảnh báo”, sẵn sàng phản ứng với mọi tác nhân gây bệnh. Kết quả thử nghiệm trên động vật cho thấy giúp giảm lượng virus xâm nhập vào cơ thể từ 100 đến 1.000 lần.
Vaccine dạng miếng dán vi mạch (MAP) cũng đang được đánh giá cao về tiềm năng ứng dụng. Vaxxas đã đưa miếng dán vi mảng mật độ cao của mình lên thử nghiệm giai đoạn III, cung cấp kháng nguyên thông qua 5.000 điểm nhô ra tự tan, loại bỏ rào cản về chuỗi cung ứng lạnh và nhân viên có tay nghề cao. Công nghệ này có thể giảm 40% chi phí vận chuyển chặng cuối ở các vùng khí hậu nhiệt đới.
Sự tham gia mạnh mẽ của công nghệ đang thúc đẩy quy mô thị trường vaccine toàn cầu. Fortune Business Insights dự đoán sẽ tăng từ 95,68 tỷ USD năm 2026 lên 211,58 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 10,43%. Tuy nhiên, chi phí cao liên quan đến mỗi liều vaccine đang cản trở sự mở rộng thị trường, đặc biệt ở các quốc gia có nền kinh tế trung bình thấp.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 10-2026 phát hành ngày 9/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-10-2026.html
