Nông nghiệp Việt kẹt ở đâu trên hành trình đi xa?
Ngày 17-4, tại hội thảo "Nông nghiệp thông minh" do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) tổ chức, ông Võ Quan Huy - giám đốc Công ty TNHH Huy Long An - người có hơn nửa thế kỷ gắn bó với ruộng đồng được mệnh danh "vua chuối", thẳng thắn chỉ ra "điểm nghẽn" lớn nhất vẫn là sản xuất nhỏ lẻ.
Khi đất đai bị chia cắt, rất khó để hình thành hạ tầng đồng bộ hay áp dụng cơ giới hóa quy mô lớn.
Theo ông Huy, tích tụ đất đai là điều kiện cần để doanh nghiệp đầu tư bài bản cho thủy lợi, tự động hóa và tối ưu chi phí.
Tuy nhiên, nếu đất đai là "phần xác" thì khoa học công nghệ chính là "phần hồn". Từ giống cấy mô, IoT cho đến AI, tất cả đang trở thành những công cụ quyết định để kiểm soát quy trình và ổn định đầu ra.
Tại hội thảo, các chuyên gia nhận định nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước ngưỡng chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang công nghiệp hóa và số hóa.
Việc đưa mạnh AI, robot xuống đồng ruộng không chỉ giúp tiết kiệm nhân công mà còn chuẩn hóa quy trình, giảm thiểu sai số.
Tại hội thảo, PGS.TS Đỗ Văn Hùng, Phó chủ tịch VASTI, đề xuất mô hình "ngân hàng dữ liệu nông nghiệp" vì dữ liệu hiện nay nổi lên như một tài nguyên cốt lõi.
Theo ông Hùng, muốn xây dựng nông nghiệp thông minh, trước hết phải có dữ liệu "sạch" và liên thông để dự báo năng suất, phát hiện sâu bệnh và tối ưu hóa canh tác. Nông nghiệp Việt được định hướng phải đi xa hơn việc "làm ra nhiều nông sản". Mục tiêu mới là xuất khẩu tri thức, mô hình quản trị và giá trị gia tăng.
Chuyển từ dựa vào tài nguyên sang nền "kinh tế trí tuệ"
Tiến sĩ Lê Mai Tùng - CEO Công ty Seamorny Việt Nam - chia sẻ mô hình nuôi cua lột bằng hệ thống tuần hoàn khép kín kết hợp AI. Nếu phương pháp truyền thống chỉ đạt tỉ lệ sống khoảng 10%, thì khi áp dụng hệ thống tuần hoàn khép kín kết hợp robot, AI và IoT, con số này tăng lên trên 90%, đồng thời giảm đáng kể chi phí vận hành.
Ông Tùng cho biết sau dư địa phát triển của phân khúc cua lột tại Việt Nam là rất tiềm năng. Chiến lược của Seamorny tập trung vào xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ và châu Âu.
Ông Đặng Duy Hiển - Phó cục trưởng Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - nhìn nhận năm 2025 nông nghiệp vẫn là trụ đỡ lớn với kim ngạch xuất khẩu đạt mốc 70 tỉ USD. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực mở rộng thị trường quốc tế, ngành nông nghiệp ngày càng khẳng định vị thế chiến lược của mình.
Tuy nhiên, trước các cảnh báo từ thị trường lớn như Trung Quốc về tiêu chuẩn kỹ thuật, khoa học công nghệ không còn là lựa chọn "làm cho tốt hơn" mà là điều kiện để tồn tại.
Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Minh Thạnh - Phó chủ tịch UBND TP.HCM, nhấn mạnh thành phố sẽ giữ vai trò đầu mối nghiên cứu, chuyển giao công nghệ nông nghiệp và thúc đẩy liên kết vùng.
TP.HCM cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp thử nghiệm các mô hình mới, xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa "Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp".
