Ban Bí thư Trung ương Đoàn vừa ban hành Quy chế sửa đổi Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng 2026. Việc điều chỉnh này nhằm đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57 do Bộ Chính trị ban hành về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đồng thời cụ thể hóa Quyết định 21 của Thủ tướng Chính phủ về danh mục công nghệ chiến lược.
Quy chế năm nay được triển khai với 5 thay đổi trọng tâm.
Cụ thể, giải thưởng tái cấu trúc toàn bộ lĩnh vực xét chọn, bám sát 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Các nhóm này bao gồm: công nghệ số; mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử; robot và tự động hóa; y sinh, dược và sinh học ứng dụng; năng lượng và vật liệu tiên tiến; chip bán dẫn; môi trường và phát triển bền vững; biển, đại dương và lòng đất; hàng không và vũ trụ; đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Bộ tiêu chí mới nhấn mạnh đặc biệt vào giá trị làm chủ công nghệ, khả năng ứng dụng thực tiễn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, năng lực thương mại hóa và tác động kinh tế - xã hội.
Quy chế cũng khuyến khích các cá nhân vừa là nhà khoa học, nhà sáng chế, vừa là lãnh đạo chủ chốt các tổ chức khoa học công nghệ, doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Quy định mới cũng nâng cao tiêu chuẩn về liêm chính khoa học, tính minh bạch, đạo đức nghiên cứu và trách nhiệm xã hội. Quá trình xét duyệt yêu cầu các ứng viên phải tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực đạo đức, trung thực trong học thuật, đảm bảo việc bảo vệ sở hữu trí tuệ và có chất lượng công bố khoa học tốt.
Vai trò và trách nhiệm của người đạt giải sau khi được vinh danh được quy định rõ ràng. Các cá nhân phải cam kết đồng hành tối thiểu 3 năm để chia sẻ tri thức, truyền cảm hứng, hỗ trợ các dự án khởi nghiệp khoa học công nghệ và bồi dưỡng thế hệ nhà khoa học trẻ.
Cuối cùng, toàn bộ quy trình đăng ký, tiếp nhận và xử lý hồ sơ xét duyệt được số hóa trên môi trường trực tuyến. Ứng viên sẽ thao tác trên hệ thống chung, đảm bảo tính công khai, minh bạch và thuận tiện.
Hồ sơ yêu cầu bao gồm công văn đề cử, bản kê khai thành tích, minh chứng kết quả nghiên cứu áp dụng thực tiễn và báo cáo tóm tắt giải pháp công nghệ tiêu biểu.
Giải thưởng Quả cầu vàng 2026 tiếp tục duy trì điều kiện dành cho công dân Việt Nam dưới 35 tuổi, đang học tập hoặc làm việc trong và ngoài nước. Số lượng vinh danh không vượt quá 10 cá nhân mỗi năm.
Người chiến thắng sẽ được nhận Bằng khen của Trung ương Đoàn, Giấy chứng nhận của Bộ Khoa học và Công nghệ cùng biểu trưng và phần thưởng tiền mặt.
Đặc biệt, các nhà khoa học trẻ xuất sắc sẽ được ghi danh vào Hệ thống Cơ sở dữ liệu Tài năng trẻ Quốc gia, đồng thời được giới thiệu tham gia các diễn đàn, chương trình hợp tác quốc tế do Trung ương Đoàn và các bộ ngành tổ chức.
Giải thưởng được kỳ vọng là công cụ đắc lực để phát hiện, tôn vinh và bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, giúp Việt Nam tự chủ về công nghệ trong kỷ nguyên mới.
