Công nghệ xử lý rác 'không đốt, không chôn lấp' tại Techmart HCM

Giải pháp xử lý rác hữu cơ bằng ấu trùng ruồi lính đen kết hợp công nghệ nhiệt phân được giới thiệu tại Techmart HCM, giúp tận dụng chất thải để tạo thành nhiên liệu.

Công nghệ được Công ty Cổ phần Công nghệ Xử lý môi trường ARC-V giới thiệu tại Chợ công nghệ và thiết bị Techmart, chuyên ngành Công nghệ xanh và Tuần hoàn năm 2026. Phiên chợ diễn ra trong hai ngày 21-22/5 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP HCM (Sihub), quy tụ gần 50 viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong và ngoài nước.

TS Ngô Huỳnh Thiện, Tổng giám đốc ARC-V, cho biết công nghệ được phát triển theo hướng "không đốt, không chôn lấp, không cần phân loại rác tại nguồn". Quy trình xử lý kết hợp sinh học và nhiệt phân giúp tận dụng gần như toàn bộ dòng chất thải hữu cơ để tạo ra sản phẩm thương mại.

Ở giai đoạn đầu, rác được tiếp nhận, sàng lọc và tách các thành phần phi hữu cơ. Phần hữu cơ sau đó được đưa vào hệ thống nuôi ấu trùng ruồi lính đen (Black Soldier Fly - BSF). Sau 3-5 ngày, ấu trùng có thể tiêu thụ và phân hủy lượng lớn chất thải hữu cơ, giúp giảm đáng kể khối lượng rác.

"Ấu trùng ruồi lính đen có khả năng xử lý nhanh chất thải thực phẩm, phụ phẩm nông nghiệp mà gần như không phát sinh mùi hôi hay nước rỉ rác như mô hình chôn lấp truyền thống", ông Thiện nói.

Sau xử lý sinh học, phần còn lại tiếp tục được nhiệt phân để tạo ra nhiên liệu rắn SynCoal thay thế than truyền thống trong công nghiệp. Ngoài ra, hệ thống còn tạo ra phân hữu cơ Arc Soil và bột protein từ ấu trùng dùng cho ngành chăn nuôi, thủy sản.

Theo ARC-V, một trong những ưu điểm của công nghệ là tỷ lệ thu hồi vật liệu gần 100%, trong khi nhiều công nghệ xử lý rác hiện chỉ tận dụng được một phần nhỏ dòng chất thải. Mô hình cũng có thể triển khai theo dạng mô-đun, phù hợp nhiều quy mô từ khu xử lý địa phương đến khu công nghiệp, giúp rút ngắn thời gian xây dựng xuống 3-6 tháng.

So với chôn lấp hay đốt rác, công nghệ này giúp giảm phát thải CO2 và khí methane, hạn chế mùi hôi, nước rỉ rác và tro xỉ. Do tạo ra nhiên liệu, phân bón và protein thương mại, hệ thống có thêm nguồn thu để bù chi phí vận hành thay vì chỉ tiêu tốn ngân sách xử lý rác.

Theo ông Thiện, công nghệ xử lý bằng ruồi lính đen đã được triển khai tại một số nước trong xử lý rác thực phẩm, phụ phẩm nông nghiệp và sản xuất protein thay thế trong ngành thức ăn chăn nuôi. Đối tác công nghệ của ARC-V là ARC Ento Tech tại Australia hiện vận hành các hệ thống xử lý chất thải bằng BSF tại bang New South Wales và đang mở rộng sang Bắc Mỹ, châu Phi và Việt Nam.

Việt Nam hiện phát sinh khoảng 75.000 tấn chất thải rắn mỗi ngày, phần lớn còn lại vẫn chôn lấp hoặc đốt. Nhiều bãi chôn lấp quá tải, trong khi lò đốt rác có chi phí đầu tư lớn và phát sinh nguy cơ ô nhiễm thứ cấp. Đại diện ARC-V cho rằng thay vì xem rác là chi phí cần xử lý, "công nghệ tuần hoàn biến chất thải thành tài nguyên và tạo ra giá trị kinh tế mới", ông nói.

Hiện doanh nghiệp đã làm việc với các địa phương để được chấp thuận chủ trương đầu tư. Tại TP HCM, ông kỳ vọng chính quyền tạo điều kiện để thí điểm xử lý khoảng 25 tấn rác mỗi ngày. Trong giai đoạn thí điểm, doanh nghiệp chịu mọi chi phí để thành phố đánh giá, mở rộng.

Techmart 2026 giới thiệu hơn 100 công nghệ, thiết bị, tập trung vào bốn nhóm công nghệ trọng điểm, gồm năng lượng xanh và tiết kiệm năng lượng; xử lý môi trường và kinh tế tuần hoàn; giám sát, đo lường và quản trị ESG; vật liệu xanh. Nhiều giải pháp hướng đến giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, tái chế tài nguyên và sản xuất bền vững được giới thiệu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Sự kiện có khu triển lãm với 50 gian hàng trưng bày công nghệ, như hệ thống điện mặt trời tích hợp IoT, công nghệ biến rác thải thành dầu sinh học và đạm hữu cơ, máy in 3D sử dụng nhựa tái chế từ vỏ chai, nền tảng blockchain truy xuất dấu chân carbon, vật liệu sinh học từ dừa và vỏ trấu.

Từ năm 2013, Sàn Giao dịch Công nghệ TP HCM đã tổ chức 24 kỳ Techmart chuyên ngành, hỗ trợ hơn 1.500 đơn vị giới thiệu trên 6.000 công nghệ và thiết bị. Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho biết tiếp nối kết quả đó, Techmart 2026 hướng tới hình thành không gian kết nối giữa nhu cầu chuyển đổi xanh của doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ từ viện trường và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Ngoài hoạt động trưng bày, sự kiện có 15 hội thảo chuyên đề về vật liệu xanh, AIoT trong quản trị nhà máy, điện mặt trời, logistics xanh, xử lý chất thải, công nghệ tuần hoàn. Ban tổ chức cũng bố trí khu vực tư vấn với chuyên gia từ trường đại học, viện nghiên cứu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng mô hình sản xuất bền vững, triển khai ESG và tối ưu năng lượng.