'Công nghệ lượng tử là chiến lược quốc gia'

Sáng 21/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cho ý kiến về đề án nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá công nghệ lượng tử là lĩnh vực mới, khó, diễn biến nhanh, liên quan trực tiếp đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước. Vì vậy các cơ quan cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, bài bản hơn, chiến lược hơn để hoàn thiện đề án phát triển công nghệ lượng tử tại Việt Nam, đáp ứng yêu cầu tự chủ chiến lược trong giai đoạn tới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải thống nhất nhận thức "công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần". Phát triển công nghệ lượng tử phải được đặt trong tổng thể triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ không gian. Nếu tách rời các mục tiêu này, công nghệ lượng tử rất dễ trở thành chương trình nghiên cứu tốn kém nhưng ít chuyển hóa thành sức mạnh quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý cần có tư duy "đi sau nhưng không đi chậm; không nóng vội nhưng cũng không chần chừ", đồng thời tránh tâm lý tự ti, tư duy phong trào, chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải hoặc đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế.

Ông yêu cầu lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện Việt Nam, từng bước xây dựng năng lực thực chất trong những lĩnh vực có khả năng tham gia và làm chủ. Tinh thần là "đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu có thể tạo năng lực thật và giá trị thật".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ưu tiên trước hết cho an ninh và chủ quyền số quốc gia, bảo đảm chủ động từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử phải mạnh mẽ, chọn lọc và thực chất, phục vụ cho mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam, "không nên biến hợp tác quốc tế thành một sự phụ thuộc mới".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không để xảy ra tình trạng đầu tư manh mún, thiết bị phân tán, không tạo được sức mạnh tổng hợp. Việt Nam cần hình thành các trung tâm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm, nhóm nghiên cứu xuất sắc và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp với các cơ quan quốc phòng - an ninh. Việc nghiên cứu cần ưu tiên những hướng có tính khả thi và tác động lớn.

Ông nhấn mạnh khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy thành tích ngắn hạn mà phải chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu. Vì vậy, cơ chế quản lý cần phân biệt rõ giữa thất bại khoa học trung thực với lãng phí, hình thức hoặc thiếu trách nhiệm.

Các cơ quan được giao xây dựng chương trình quốc gia đào tạo nhân lực công nghệ lượng tử; có cơ chế đặc thù thu hút, trọng dụng nhân tài; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh trong nước; tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia phát triển năng lực lượng tử cho Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lượng tử với sự tham gia của Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các đơn vị quốc phòng - an ninh; khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

"Không để công nghệ lượng tử chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên đề án, phát minh mà phải được đưa vào thực tế, có sản phẩm", ông nói.

Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được giao tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện đề án, bảo đảm tầm chiến lược, tính khoa học và sát thực tiễn trước khi trình Ban Bí thư xem xét.