"Điểm nghẽn" từ nỗi lo chi phí
Mặc dù chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu, thực tế triển khai tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối vừa và nhỏ (SME), vẫn gặp không ít rào cản. PGS-TS Đặng Vũ Bích Hạnh, giảng viên cao cấp Khoa Môi trường và Tài nguyên, Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định: "Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc doanh nghiệp chưa nhận thức được xu hướng phát triển xanh hay ESG, mà chủ yếu là do còn thiếu thông tin, thiếu mô hình phù hợp và lo ngại về chi phí đầu tư ban đầu".
Nỗi lo về cuộc chơi tốn kém đang khiến nhiều đơn vị chần chừ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn chuyên gia, PGS-TS Đặng Vũ Bích Hạnh nhận định nếu được lựa chọn đúng giải pháp và có lộ trình phù hợp, chuyển đổi xanh không phải là chi phí, mà là nền tảng để doanh nghiệp phát triển ổn định và sinh lời trong dài hạn.
Để hiện thực hóa mục tiêu Net-Zero một cách thực chất, khoa học công nghệ và chuyển đổi số đóng vai trò then chốt. Tại Chợ công nghệ và thiết bị (Techmart) chuyên ngành Công nghệ xanh và Tuần hoàn năm 2026 diễn ra mới đây tại TP.HCM, hơn 100 công nghệ và thiết bị đã được giới thiệu, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng xanh, xử lý môi trường, vật liệu xanh và đặc biệt là các công cụ quản trị ESG.
Bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, nhấn mạnh: "Techmart Công nghệ Xanh và Tuần hoàn 2026 được tổ chức không chỉ để giới thiệu công nghệ, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp có khả năng ứng dụng thực tế, phù hợp với điều kiện sản xuất và chi phí đầu tư của mình".
Tại đây, những bài toán thực tế của doanh nghiệp đã tìm được lời giải thông qua các mô hình chuyển đổi số như hệ thống điện mặt trời tích hợp IoT, phần mềm kiểm kê khí nhà kính, hay nền tảng blockchain truy xuất dấu chân carbon. Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM chia sẻ: "Thông qua các hoạt động kết nối, chúng ta tạo ra những giá trị thực tiễn, ví dụ như giá trị kinh tế, hay các giá trị thúc đẩy về mặt nghiên cứu công nghệ của các viện, trường và của các doanh nghiệp".
Đến nay, hành trình tới mục tiêu Net-Zero vào năm 2050 tại Việt Nam đang được dẫn dắt bởi tinh thần đổi mới sáng tạo thực chất. Khi doanh nghiệp không còn đứng đơn lẻ mà được hỗ trợ bởi một hệ sinh thái công nghệ đồng bộ, chuyển đổi xanh sẽ thực sự trở thành động lực mới cho năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế.
Xây dựng thị trường công nghệ đồng bộ
Sự thành công của tiến trình xanh hóa không thể tách rời sự hợp tác liên vùng. Một trong những dấu ấn quan trọng là việc ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM với các địa phương gồm Cà Mau, Đắk Lắk và Đồng Nai nhằm thúc đẩy chia sẻ dữ liệu và kết nối nguồn lực đổi mới sáng tạo.
Bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân cho biết: "Với vai trò là trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo lớn của cả nước, TP.HCM định hướng Sàn Giao dịch Công nghệ Thành phố trở thành đầu mối kết nối, chia sẻ dữ liệu công nghệ, thiết bị, chuyên gia, kết quả nghiên cứu và nhu cầu công nghệ giữa các địa phương". Việc kết nối vừa giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với giải pháp phù hợp, vừa hình thành một thị trường khoa học công nghệ minh bạch, có khả năng đo lường hiệu quả thực tế.
Hiệu quả của các nỗ lực này được minh chứng bằng các hợp đồng chuyển giao công nghệ được ký kết ngay tại sự kiện. Chia sẻ bên lề chương trình, bà Đinh Ngọc Vân Phương - Giám đốc kinh doanh Công ty CP Công nghệ Năng lượng Mặt trời VN đánh giá đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ không còn là "lựa chọn khuyến khích", mà trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc đầu tư vào công nghệ giúp tối ưu quy trình sản xuất, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận hành, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng khả năng thích ứng với biến động của thị trường.
"Với các tiêu chuẩn ESG, công nghệ đóng vai trò rất quan trọng, hỗ trợ quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát phát thải và minh bạch hóa hoạt động sản xuất. Đây cũng là yêu cầu ngày càng phổ biến từ các đối tác quốc tế, chuỗi cung ứng toàn cầu và các thị trường xuất khẩu lớn", bà Đinh Ngọc Vân Phương nói.
